TMO fındık alım fiyatını 250 TL olarak açıkladı. Güzel… Kâğıt üzerinde gerçekten güzel bir rakam.
Biz de üretici olarak fındığımızı alıp TMO’ya götürdük. Bir gün önce aynı fındığı tüccara götürmüş, 51 randıman sonucu almıştık. Ertesi gün TMO’da yapılan incelemede ise nedense aynı fındık artık 48 randımana bile ulaşamadı.
Demek ki fındık, bir gecede randıman kaybedebiliyor!
Ya da belki fındık konusunda uzmanlık, buğday ve arpa ölçmek kadar kolay değildir.
TMO’da görev yapan personel elbette kendi alanlarında son derece bilgili ve deneyimli olabilir. Ancak Karadeniz’in fındığını, randımanını, iç yapısını ve yıllardır üreticinin emeğiyle oluşan kaliteyi değerlendirmek de ayrı bir uzmanlık gerektirir.
Sonuçta açıklanan 250 TL fiyat, bizim fındığımız için bir anda 215 TL’ye dönüştü.
Kâğıt üzerinde 250 TL…
Üreticinin elinde 215 TL…
Aradaki fark mı?
Onu da sanırım randıman hesaplama sanatına bırakıyoruz!
Üretici; bahçesine yıl boyunca bakıyor, gübresini alıyor, ilaçlamasını yapıyor, işçi çalıştırıyor, topluyor, kurutuyor, taşıyor ve masraf ediyor. Sonra da açıklanan fiyat üzerinden emeğinin karşılığını alacağını düşünerek ürününü teslim etmeye gidiyor.
Ama gel gör ki, açıklanan fiyat başka, üreticinin eline geçen fiyat başka oluyor.
Bu şartlarda insan ister istemez şunu soruyor:
Fındık fiyatı gerçekten 250 TL mi, yoksa randıman odasına girene kadar mı 250 TL?
Çünkü bizim gördüğümüz tablo şu:
TMO: 250 TL
51 randıman çıkan fındık: 48 randıman
Üreticinin eline geçen: yaklaşık 215 TL
Üstelik yapılan yol, taşıma, bekleme ve diğer masrafları da hesaba katınca, insan “Acaba fındığı satmaya mı geldik, yoksa randıman düşürme deneyine mi katıldık?” diye düşünmeden edemiyor.
Karadeniz’de fındık yetiştirmek yılların emeği ve tecrübesini gerektiriyor. Fındığın randımanını belirlemek de en az yetiştirmek kadar ciddi ve uzmanlık isteyen bir iştir.
Üreticiye açıklanan fiyat üzerinden değil, gerçekten ürününün hakkı olan randıman üzerinden ödeme yapılmalıdır.
Çünkü üretici artık şunu çok iyi biliyor:
Fındığın fiyatını açıklamak kolay…
Asıl mesele, o fiyatın üreticinin cebine gerçekten girip girmediği.
