Tarihin tozlu sayfalarından süzülüp gelen öyle sözler vardır ki, aradan yüzyıllar geçse de tazeliğinden, derinliğinden ve doğruluğundan hiçbir şey kaybetmez. Söğüt’ün bağrından yükselen, Osmanlı’nın manevi mimarı Şeyh Edebali’nin Osman Gazi’ye verdiği nasihat tam böyledir:’’ Ey oğul, insanı yaşat ki devlet yaşasın’’.
Peki insanı yaşatmak ne demektir. Onu sadece biyolojik olarak hayatta tutmak, nefes almasını sağlamak mıdır? Hayır. Tabi ki değil. Yaşatmak kavramı insanı onuruyla, adaletiyle, refahıyla, güvenliğiyle ve özgürlüğüyle bir bütün olarak yaşamasıdır. Devlet dediğimiz soyut mekanizma ancak ve ancak onu oluşturan bireylerin huzuru ile ete, kemiğe bürünür ve anlam kazanır.
İnsanın mutsuz ve geleceksiz ve de adaletsiz hissettiği bir düzende, devletin kağıt üzerinde gücü veya binalarının ihtişamı bir mana ifade etmez. Bugün dünyaya baktığımızda ve hatta kendi toplumumuza baktığımızda bu düsturu yeniden hatırlamaya ne kadar ihtiyacımız olduğunu görmekteyiz.
Adaletin olmadığı, liyakatin gölgelendiği, hukukun üstünlüğünün zedelendiği bir yerde insan manen ölür. Yani enflasyonun , geçim derdinin, ve ekonomik güvensizliğin altında ezilen toplumda yaşam damarlarının canlı durması olanaksızdır.
Yani devlet bir çatıysa insan o çatıyı ayakta tutan ana kolondur. Nasıl ki bir evin kolonlarının yok oluşu o binanın, çatının yok oluşuna sebep olur. Devleti de ayakta tutan insanları yıpratan, görmezden gelinen ve değersizleştiren hiçbir sistem, devlet çatısını uzun süre taşıyamaz.
Devletin büyüklüğü makamlarının şafakatı veya binalarının ihtişamı ile değil vatandaşının yüzündeki tebessümle, hissettiği güvenle, huzurla belli olur. Yani insanı insan gibi yaşat ki o insanlar da devleti devlet gibi yaşatsın, büyütsün, yeni nesillere daha huzurlu, daha güvenir bir yurt bıraksın.
